Federalism and the Philippines

From whatever chuvalais to Federalism. Yan ang current headlines ngayon mga kunichiwa. Mainit na tagizan nang mga hati-hatian. Pero one thing is sure, one thing is definitely not working or bali-bali talaga ang Presidential System, tama ba ang analyntek nang lola? Otherwise, ba’t kinakating maging Federal? Ay, sori – meron palang MOA na pinapaligaya! O baka extending? Hehehe Pero, kung me mali sa Presidential System, is it the sytem? Or the kurakot and paternity system? I guess, kung Pinoy ka, alam mo na ang sagot.

Pero, eto ang pag-usapan naten mga kabisyo. Federalism.

Let’s start with America: National versus State Government

Dito po samen sa Amerika mga kunichiwa, ang dating gobyerno here was based primarily on State Government. Wala pang Fede-Federal Government noon. Kanya-kanyang States, kanya-kanyang laws, kanya-kanyang chorva. Which was good, dahil alam u, sa State level pa lang, na-testing na yong laws, para bagang incubator and if it worked at gustong angkinin nang Federal level, ginagawang batas sa National. Winner.

So, bago nag-draft nang Constitution at pinirmahan sa Philadelphia (na-late ako sa pirmahan!), ang dating Amerika has only 13 colonies then. Etong mga colony na to was ruled by England. Ayan, getz nyo na ang connection nang England sa Amerika. Baka kasi nahuli kayo sa balita or indi ninyo napakinggan sa World History nung high school kayo.

During that time mga kunichiwa, dahil mga states pa lang sila, nag-karon nang Revolutionary War. Ano pa nga bang pinag-aawayan, eh di teritoryo at ang mga natural resources sa mga teritoryong yon. Kaya, for World Peace, nag-friendship sila at nag-pirmahan nang MOA called Articles of Confederation.

When they created the Articles of Confederation, they were afraid na baka yong Central Government eh mag-mistulang England pa rin. Imperyalista kasi masyado ang arrive nang England. Sa mga na-birth nong panahon nang Kastila, tipong ganun. So, afraid ever sila na baka gayahin ang very strong central governing chorva that was implemented by England. So, dahil sa takot na baka weakling ang government na iniisip nilang itayo, they decided to draft the Constitution. Eto yong sikat na Constitution na pinirmahan sa Philadelphia.

Basically, ang laman nang Constitution na to mga kunichiwa were this:

• Naka-define at naka-saad ang limitasyon nang powers nang National Government.

• Naka-define ang relasyon at friendship between the national government at ang bawat state governments, and very, very important

• Ang constitution na to eh naka-guarantee ang rights nang bawat citizens nang Estados Unidos.

So ayun na, nabuo ang United States. Kaya bibilib ka sa framers nang Constitution nang United States dahil ang iniisip nila ang kapakanan nang mga citizens across states and is really paano na di mapunta lahat nang powers sa National Government. Bottom line nito mga kunichiwa is that para World Peace, Friendship forever, Unity together, Share to be Merry the natural resources, end result BFF – best friends forever. Ganun.

Para ma-maintain ang stability, nag-decide sila na, the best government para sa kanilang lahat is a government based on federalism. Ayun.

What is Pidalism? Ehek! Federalism pala!

Hindi sya isang uri nang autism. Ang foremost characteristic na pino-protectahan nang federalism is power – power sharing – shared ang powers between the national and state governments.

Kaya kung i-apply saten mga kunichiwa, by sharing power, it will allow all of us (Bikolano, Ilocano, Bisaya, Moro, Kristyano, Aeta, Muslim, Bakla, Tuli, Supot at Siete Dos) to enjoy ang benefits nang diversity or ang pag-kakaiba-iba natin. Of course, lahat naman has some great great vision and mission. Nagkakapal-pakan lang sa execution. Eh kasi dun na lumalabas ang mga kaeklavuhan ever at mga dyitims na plano. Diva? Puro lang magandang adhikain. Pagdating sa execution nang plans ang programs, sume-semplang. Ilang beses na ba naman nating nakita yan ano? Kahit na bulag, nakikita.

Presidential

Ang present system karon nang government of the Flippines mga kunichiwa, for those of you who doesn’t know is Kurakotism. Imperialism. Pidalism. Charing hehehe! Believe it or not, kahit na iisa ang nag-de-desisyon mejor, we actually have a Presidential form of government, wherein ang government is centralized. Yeap, andun lang sya sa Mendiola. Ganun lang. Period. Result? An daming diktador. Punyeta, kahit na katulong nila, diktador na rin siguro!

Parang centralized air-con. Feel mo na lang lalamig sa kuarto mo pag like ka nang mekaniko. Pag indi? Wezz, magdusa ka sa init. Ganun ang centralized. Result? NFA. No food available.

Powers nang State at National Government

So, mag-tatanong ka. With so many governments – me state na, me national pa, ano ano na ang kani-kanilang drama? Dito samen mga kunichiwa, ganito ang rules nila:

Ang ginagawa normally nang National government is this one:

• Makipag-pirmahan nang treaties at foreign policy

• Declare war

• Gumawa nang pera as in, mag-print nang anda

• Gawin at ayusin ang Postal System

• Kumulekta nang federal taxes

• Mag conduct national elections

• Gumawa nang rules at i-regulate ang komersyo between states at international

• Sila ang bahala sa army, navy at proteksyon nang territorial integrity

• Gumawa nang laws para i-carry out ang mga yan sa taas

Sa State level naman, eto naman kalimitan ang ginagawa nila:

• Mag-issue nang drivers licenses, business permits, use and occupancy at ano pang state taxes

• I-regulate ang tinatawag na intrastate (within the state) commerce

• Mag-conduct state ang local elections

• Mag-establish nang local governments

• Mag-ratify nang amendments sa Constitution

• Sila ang bahala sa public health and safety

So pano yun? Labo labo na ba ang mga batas?

Not really. Kasi bawal na mag-conflict ang batas sa State level dun sa National level. Ang generala rule, pag me conflict ang state laws sa federal law, mas bida ang federal law, pero aayusin yan nang State or Federal Supreme court. Pag hindi maayos, dinadala ki Judge Judy. Hehehe! Kilala nyo sya di ba?.

At dahil nga “sharing” ever ang drama nang Federalism na to, share sila sa mga areas na to:

• Establish courts at ilagay ang pamilya nila

• Make and enforce laws pero pag sila, exempted

• Take private property at kanila na for public purposes, with just compensation sa bulsa

• Build roads sa tapat nang bahay nila

• Borrow money at ideposito sa bank account nila

• Gastuhin ang public money for (their own) general welfare

• Collect taxes at ibulsa nila

• Charter banks and corporations na mga engkanto

• Spend more money for the relatives general welfare

Maganda ang arrive nang Federalism kung… well… you know…. Alam nyo ba kung bakit? Nasabi ko na dun sa naunang paragraph na ang laws sa State level eh parang experiment kung ok sya. Pag pumatok ang it worked, ina-apply sya sa National level. The other thing, essentially because of this word: empowerment. Yeap, na-i-empower ang local level na ayusin nila ang mga dapat ayusin sa local level.

Pero, teka, diba meron na tayong local government? Meron. Sa Presidential System, meron tayong mga Congressman sa bawat Distrito, Governor sa bawat Probinsya, Mayor sa bawat Town, at Reyna Elena sa Barrio Siete. Yeap, dapat sila ang nag [fill in the blanks], at inayos din nila ang [fill in the blanks] para maging maligaya ang [fill in the blanks]. Kaya ang labas, mayayaman sila lahat dahil sa [fill in the blanks] dahil ewan ko kung ano talaga ang mga drama nila. Hmpt!

Ngayon, curiosity ever lang ako kung magkano ang magiging operational budget chorva nang isang State. Siempre, there is going to be a State Capitol, a State Legislature at kung ano ano pang state chorva. Hindi pa kasali dyan ang Miss Binibining Capitol State. Magkano ang taxes na makokulekta sa bawat State? Aabot ba? Ano ang matitira sa health, education, transportation at mga State programs? I guess, the bigger question is sino at saan kukunin ang pondo para maging operational ang isang State Government? At pag natuloy ang Pidalismo , Federalism pala na to, ano ang matitirang pondo sa bayan?

Uulitin ko ang opinyon ko sa kabilang entry:

Personal belief ko lang to mga kunichiwa na pag ang isang tao kurap, no matter what kind of Victoria’s Secret ang isalpak mo sa baklang Victorino, kurap pa rin. Presidential, Federal, Parliamentary o kahit na Federasyon nang mga Tunggero sa Kanto, it really doesn’t matter to me. It’s corruption, stupid. It’s quality of education stupid. It’s highways and bridges stupid. It’s winning a gold medal at the olympics stupid. It’s sincerity stupid. It’s the economy stupid. It’s wag mong iwa-tak wa-tak ang pagka-liit-liit na Pilipinas stupid. It’s rice. It’s gas. Its’ all those things. I honestly don’t believe it’s the system that’s broken. What do you think? I believe its the people who runs the system.

Nagtatanong lang po, WORLD PEACE na ba kung magiging Federal Republic tayo? Titino na ba ang mga pulitiko sa bansa na unahin nila ang kapakanan nang karamihan instead na pamilya nila at ibulsa ang pera nang bayan? Otherwise, ano ang susunod sa Federal Republic na i-i-experiment uli naten? I think, we need to consult Judge Judy.

Share on Facebook

Tagged as: Bangsamoro, Federal, Federalism, GMA, MOA, PGMA